Is suiker zoet?

Halloween vormt aftrap van een nieuwe episode. Zodra de pompoenlantaarn in het straatbeeld verschijnt is namelijk het snoepseizoen weer geopend. Met allereerst ieder passerend Scarymoviemasker dat wordt weggewuifd met een hand snoep. Gauw erna volgt de taai-taai-bedeltocht die Sint Maarten heet. 5 dagen later regent het pepernoten bij de Sinterklaasintocht en uiteraard wordt iedere daarop volgende avond de schoen bij de open haard geparkeerd; hopende op een zoete vulling. Dan zijn bij de verjaardag van de goedheiligman op pakjesavond de chocoladeletters, marsepeinen aardappeltjes, fondantkikkers en speculaasjes uiteraard niet weg te denken. Vervolgens worden we, als we te maken hebben met een bescheiden Kerstman, van 6 tot 27 december overladen met kerstkransjes van koek, schuim of chocola; anything will do. Ten slotte leggen we op de 31^e een bodem van oliebollen om onze goede voornemens tegemoet te gaan. Kortom: de komende 3 maanden is zoet gemeengoed.

Als klein kind liet ik me overigens minder binden aan die 3 maanden. Het wie-wat-bewaard-motto stond bij mij hoog in het vaandel, wat er voor zorgde dat ik nog diep in mei van mijn Sint-Maarten-mini-marsjes of Sinterklaas-borstplaat genoot. Dit tot grote irritatie van mijn broer en zusjes. Maar dit geheel terzijde..

Door de opkomende suiker-aversie vroeg ik mij af hoe wij deze maanden dan door moeten zien te komen. Volgens een artikel waarin de Zwitserse bank Credit Suisse waarschuwt voor de gevolgen van suiker[1], scheppen we momenteel dagelijks 17 theelepels suiker naar binnen terwijl wordt aangeraden dat vrouwen het bij 6 en mannen bij 9 zouden moeten laten. 1 blikje cola bevat 8 tl suiker, dus vrouwen mogen dat niet eens leegdrinken! Die suikerconsumptie ligt 45% hoger dan 30 jaar geleden en zorgt voor $ 470 miljard aan zorgkosten wereldwijd. Accijns is de oplossing, zou luidt het artikel, het heeft immers ook gewerkt bij alcohol en tabak.

Zou het dan echt zo zijn dat je over een paar jaar je ID moet tonen bij de Jamin? En dat het vrolijke Haribo-beertje wordt overstickerd door een ‘SUGAR KILLS’-waarschuwing? Dan smaakt suiker toch niet meer zo zoet…

Ik ben groot voorstander van bovenstaande vieringen, die ook zeker gepaard moeten blijven gaan met lekkernijen. Volgens mij kan dat met mate en met alternatieven. Zoals deze: een cake die geen waarschuwingssticker nodig heeft.

Suikervrije dadelcake

Hak de 6 grote dadels (anders +/- 10 kleine), eventueel met een heel klein scheutje water, in een keukenmachine tot een dikke pasta. Om de cake smeuïg te maken moet je er fruit doorheen mengen zoals appel, peer of mango. Deze keer heb ik pruimen gebruikt. Die snij je in kleine stukjes.

Meng met de hand of in een keukenmachine de boter, het meel en de eieren tot een beslag. Roer erna de dadels, pruimen, walnoten en citroenrasp er doorheen.

Dit beslag giet je in een cakevorm en laat je in +/- 40 minuten gaar worden in een oven van 180 graden.

Zodra de cake afgekoeld is bestrijk je de bovenkant met de dadelstroop, maar honing kan ook.

NB: kijk vooral even naar dit megagrappige filmpje: http://www.youtube.com/watch?v=_YQpbzQ6gzs

---

[1] http://www.ftm.nl/credit-suisse-waarschuwt-voor-suiker/

Herfstdip 2.0

Vorig jaar berichtte ik er in deze periode al over. En aangezien de zwartepieten-discussie, het kachel-al-wel-of-niet-aan-dilemma en het aangepaste-dienstregeling-fenomeen ook ieder jaar als nooit tevoren oplaaien, breng ik dit nogmaals te berde: de herfstdip.

Volgens GGZ nieuws zijn 400.000 Nederlanders ieder jaar rond deze periode het haasje: deze mensen beleven weinig of geen plezier aan zaken waar ze normaal gesproken wel wat aan vonden. Het kan iedereen overkomen, maar vrouwen tussen 13 en 55 jaar zijn de risicogroep. De GGZ geeft aan dat slaperigheid, futloosheid en energieverlies overdag bijkomende klachten zijn. Ten slotte is er ook sprake van een toename aan voedselbehoefte. [1]

Kijk, dat laatste is in mijn ogen dan weer alles behalve deprimerend: een vrijbrief om lekker al je kookboeken weer eens uit de kast te trekken, dagdelen in je cosy-warme keuken boven het fornuis te hangen en uren te slijten aan de overvol gedekte tafel bij kaarslicht. Een eventuele extra kilo als gevolg is een futiliteit: je Mart Smeets-trui is immers ook weer gelegitimeerd.

Los van het feit dat de keuken als herfstdip-remedie kan fungeren, ontgaat me toch de aanleiding van deze collectieve chagrijnigheid. De kleuren van de bladeren, de geur van kou & open haard en de smaak van pompoen, paddenstoel en mandarijn! Wat een rijkdom. Geef toe: het hele jaar door iets te teut worden van de ondermaatse rosé op het terras op de hoek gaat op den duur ook vervelen. In april melden we ons weer.

Geniet daarom van de herfstdip. Dat doe je als volgt:

• Pesto van gekaramelliseerde ui, walnoot & gember

Snij 200 gram uien in ringen. Verdeel ze over een bakplaat, besprenkel met olijfolie en strooi er wat peper & zout overheen. Rooster ze in de oven op 200 graden tot ze gekarameliseerd en gaar zijn. Gooi ze erna in de blender met: 2 cm verse gember zonder schil, een grote hand walnoten, 1 bosui, sap van een halve citroen en 1 tl cayennepeper. Hak dit fijn en giet er olijfolie bij tot de gewenste dikte.

• Pesto van doperwten & wasabi

Blend de volgende ingrediënten: halve zak ontdooide doperwten, 1 el mierikswortelpasta, een kwart verse rode peper zonder zaadjes, een scheut room, yoghurt of olijfolie, 1 tl vissaus, beetje peper en zo veel wasabi als jij aan kunt. Even blenden en klaar.

• Pesto van rode biet

Blend de volgende ingrediënten: 1 gekookte rode biet, een grote hand hazelnoten, sap van 1 halve limoen (en als je het lekker vindt een beetje limoenrasp), een hand verse koriander, een kwart prei, een halve plak feta, peper & zout. Niet te lang blenden en klaar.

Aan deze dip kun je eventueel ook mierikswortel toevoegen.

--> Gebruik met: een toastje, stok-/ Turks brood, als basis voor soep, door je roerbakschotel, als dip voor: pretzels/ komkommer/ wortel/ bleekselderij/ radijs.

---

[1] http://www.nationalezorggids.nl/ggz/nieuws/17961-400-000-nederlanders-met-seizoensgebonden-depressie.html

Etiquet van het etiket

‘Wafel, wafel’ klonk het toen ik klein was dikwijls aan de eettafel. Verbeeld je je nu geen extatische, groot geoogde en likkebaardende kindergezichtjes die smachten naar een nagerecht. Nee, die opmerking was de afgekorte versie van ‘wafel, wafel, elleboog van tafel!’. Een waarschuwing van papa’s kant die gepaard ging met een soort ninja-beweging van zijn gestrekte arm om mijn frêle onderarm, die parmantig op de tafel was geparkeerd, weg te bonjouren. Steevast volgde: ‘Kee, als je ooit bij de koningin aan tafel zit…’. Die zin werd echter nooit afgemaakt. Bij ons thuis klonk er ’s avonds geen gebed, maar honderd-en-één etiquet.

De vraag is of ik daar blij mee moet zijn. Gevolg is dat ik me mateloos erger wanneer er nu iemand naast me aan tafel al smakkend, na zijn mes af te hebben gelikt, met zijn bestek een ‘brug bouwt’. Maar daar staat dan weer tegenover dat wanneer ik binnenkort, of binnenlang, bij Willem en Max aan tafel zit, ik in ieder geval geen modderfiguur sla.

Waar ook vaak verwarring over bestaat is het etiket, met een ‘k’. Ieder pakje, potje of zak is er mee beplakt maar voor veel mensen die zich interesseren voor wat er in hun voedsel zit, is het opschrift abracadabra. Ik gebruik daarom de handige stelregel: koop geen artikelen die; meer dan 5 ingrediënten bevatten, onbekende ingrediënten hebben of ingrediënten bevatten die niet uit te spreken zijn. Zo heeft Sarah Lee een brood op de markt gebracht dat bestaat uit maar liefst 35 ingrediënten, waarvan geëthoxuleerde monoglyceride er een is. Soft & smooth whole grain white bread. Tempting?[1]

Verder is het goed om je te realiseren dat alle verschillende ingrediënten in afnemende volgorde van gewicht in de ingrediëntenlijst vermeld staan. Dus als suiker als eerst vermeld wordt en je bent op de suikervrije tour; kun je dit product beter laten staan.

Als je echt controle wil hebben op wat je naar binnen werkt, zou je producten met etiketten moeten mijden. Een mooi streven, maar niet haalbaar. Dat begrijp ik ook wel. Hier echter een recept van een etiketloos gerecht.

Gegrilde spruitjes.

Smakelijk eten! Oh nee, dat mocht ik ook niet zeggen bij Bea.

Snij de bruine randjes van de spruitjes en halveer ze. Gooi ze op een bakplaat, giet er 3 el knoflookolie (of neutrale olie en als je wil een fijngesneden teen knoflook) overheen, gevolgd door de rasp van 1 citroen en een beetje peper & zout. Even husselen en in 1 laag over de bakplaat verdelen. Bak dit 20-25 minuten op 200 graden. Check na +/- 18 minuten wat de status is zodat je kunt beoordelen hoe lang jij nog wil dat ze garen.

Schaaf voor het opdienen ruim Parmezaanse kaas erover en eventueel wat citroensap.  Ik verzeker je dat je hiermee de grootste anti-spruit-eter aan de dis krijgt. 

---

[1] Een pleidooi voor echt eten.Michael Pollan

Geen spelt tussen te krijgen

Na bijna een half jaar op z’n zetel verschijnt volgende week eindelijk de eerste beeltenis van Willempie op onze 2 euromuntstukken, aldus de Koninklijke Nederlandse Munt. Ze laten daarbij ook weten dat het ontwerp pas volgende week bekend gemaakt zal worden. Dat geeft mij de gelegenheid nu, op de valreep, de werknemers van de Munt aan te raden de komende dagen op hun qui vive te zijn. Hun Italiaanse collegaatjes hebben namelijk afgelopen week een beetje zitten slapen: in de productie van de eerste medaille met de afbeelding van Paus Franciscus is een klein foutje geslopen. Op de medaille staat de naam Jezus gespeld met een ‘L’ aan het begin. De munt moet de start van het pausdom van Franciscus in de verf zetten… Een goed begin is het halve werk, zeg maar. Dit zegt wel iets over het poppenkastgehalte van het Vaticaan: of er op dat monopoliemuntje nou een ‘L’ of een ‘J’ staat; een kniesoor die er op let. Jammer wel dat lesus in het latijn geen betekenis heeft, het was geestiger geweest als ze die beginletter helemaal weg hadden gelaten. Esus is de Keltische God van de handel. Ik had de gezichten van de Vaticaanse Jan Klaassen en Katrijn dan wel eens willen zien.

Genoeg over iets dat verkeerd is gespeld. Tijd voor een recept met spelt.

Spelt is ‘in’. Momenteel lees je op het wereldwijdeweb over spelt niets dan goeds. Zo zou het beter voor de lijn zijn. Als je er stellig in gelooft werkt het misschien, maar bewijs is nergens te vinden. Wel is het erg gezond. Met het veredelen van tarwe is het minder voedzaam geworden: een calorie afkomstig uit tarwe bevat nu minder bouwstoffen dan vroeger. Bij spelt is dit niet het geval. Daarnaast wordt spelt tot nu toe alleen gebruikt door bakkers die geen onwelkome toevoegingen in hun deeg gebruiken. Gezonder, maar vooral erg lekker!

Herfstige speltsalade met paddenstoelen en kastanje

Kook 100 gram spelt zoals staat vermeld op de verpakking.

Snij met een scherp mes een kruis in de bovenkant van iedere kastanje: mind your fingers. Leg ze in een ovenschaal en laat ze een kwartier in een oven van 200 graden poffen. Als ze allemaal gepoft zijn, zijn ze klaar. De schil kun je er het best afhalen als ze nog heet zijn. Verkruimel de kastanjes en bak ze in een beetje olijfolie goudbruin. Zet dan weg.

Snij de paddenstoelen en de ui fijn. Bak dit aan in een klont roomboter: eerst op hoog vuur, na een minuutje op laag vuur totdat al het vocht is verdwenen en de paddenstoelen bruin kleuren.

Maak een dressing van mosterd, olijfolie, azijn en honing.

Meng de afgekoelde spelt met de peterselie, rucola, zoveel dressing als jij wilt, zout & peper. Maak een bord op met het speltmengsel, de gebakken paddenstoelen, kastanjes en een paar plakjes vijg. Serveer eventueel met gegrild, om in de sfeer te blijven –spelt–, brood.

Dierendoei

Wikipedia leert ons dat van de 365 dagen dat een normaal jaar telt, we 163 themadagen mogen beleven. We hebben het er maar druk mee: minder dan 1 op de 3 dagen staan we stil bij vrede, aids of het AMBER-alert. Maar vergeet ook niet de keer dat onze gedachten speciaal uitgaan naar anti-dieet-dag, wereld-naakt-tuinieren-dag, de dikke-truien-dag en Pi (∏)-dag. Nee, niet zelf verzonnen.

Vandaag is ook zo’n dag: dierendag. (Niet te verwarren met proefdieren-, huisdieren-, of zwerfdierendag) Een mooi initiatief, maar in mijn ogen toch wat karig om slechts 1/365^edeel van het jaar stil te staan bij de rechten van het dier.

Ik realiseer me dat mij, met mijn Whatsapp-profielfoto van een geit en voorkeur voor honden boven baby’s, dieren misschien bovengemiddeld aan het hart gaan, dus ik zal het positief benaderen door deze dag te omarmen. Ik hoop dat iedereen dat zal doen door bijvoorbeeld deel te nemen aan de actie van Stichting Wakker Dier: Eetgeendierendag. Die stichting is overigens niet de enige organisatie die het thema van 4 oktober met beide handen aangrijpt. Zo komt ook horecagroothandel Makro met een o-zo-ludieke actie op de proppen. Wie vandaag als eerste op een kameel het filiaal in Hengelo binnenwandelt, wint maar liefst 20 cadeaubonnen van 50 euro…

Zoals ik al zei: ik ben een dierenvriend en anderen zijn dat wellicht minder, maar dit gaat toch alle stommiteit te boven? Welke onnadenkende onverlaat verloor hier alle redelijkheid uit het oog?

Er wordt wel eens gezegd dat we ten aanzien van de manier waarop we nu met dieren omgaan, in de toekomst terug zullen kijken zoals we dat nu op de slavenhandel doen. Dan zal blijken dat die Makro-medewerker een soort slavenhandelaar van de 21^eeeuw was. Het kan mij niet snel genoeg gebeuren.

Genoeg over de kameel, hier een recept met kaneel. Waar geen dier aan te pas gekomen is!

Vegan auberginecurry met kaneelrijst

2 personen

Begin met de currypasta. Dat lijkt lastig, maar het is gewoon een kwestie van alle ingrediënten in een keukenmachine gooien. Doe dat met: knoflook, bosui, het witte & zachte gedeelte van de citroengras, sap van een halve limoen, gember, rode peper, alle kruiden en de basilicum. Maal het tot een dikke, gladde pasta.

Snij je de aubergines in plakken, smeer weerszijden in met olijfolie en grill alle plakken. Dit is een beetje een tijdrovend klusje. Je kunt er ook voor kiezen de aubergine in rauwe stukken toe te voegen aan de curry. Dan moet de curry iets langer garen en je mist de grillsmaak: it’s up to you.

Dan ga je verder met de rijst. Hiervoor laat je een gesnipperde ui glazig worden in een goede scheut olijfolie, voeg hier de kaneel aan toe en laat dit op middelhoog vuur even garen; +/- 2 minuten. Daarna voeg je de rijst toe en schep je het geheel even om. Blus af met water waarmee je de rijst in afgesloten pan laat garen.

Nu is het tijd voor de curry. Giet een ruime hoeveelheid olijfolie in een braadpan op hoog vuur. Zodra de olie heet is voeg je het sesamzaad toe. Zodra de zaadjes bruin kleuren voeg je de currypasta, en als je hebt de blaadjes djeroek poeroet, toe. Je moet de pasta echt even aanbakken; zo gaart hij en komen alle smaken vrij. Blus af met de kokosmelk en een kopje water. Zet het vuur laag en voeg de aubergine toe. Laat dit minimaal 20 minuten doorkoken, maar schep wel geregeld om. Hoe langer hij pruttelt, hoe smaakvoller de curry wordt. Als hij te droog is, giet er dan wat water bij.

Proef de curry, breng eventueel op smaak met zout & peper en voeg ten slotte de doperwten toe. Schep het alleen even om, dan blijven de erwten mooi groen en knapperig.

Serveer de curry met de rijst en een partje limoen.